राष्ट्रीय ई-पुस्तकालय (Rashtriya e-Pustakalaya) अभिनव डिजिटल वाचन उपक्रम (collected by Vaishali P. Kale)

 

राष्ट्रीय ई-पुस्तकालय (Rashtriya e-Pustakalaya➤🖱️👆) अभिनव डिजिटल वाचन उपक्रम
(collected by Vaishali P. Kale)

राष्ट्रीय ई-पुस्तकालय (Rashtriya e-Pustakalaya➤🖱️👆) हा भारत सरकारच्या शिक्षण मंत्रालयांतर्गत, शालेय शिक्षण व साक्षरता विभागाने विकसित केलेला एक अभिनव डिजिटल ग्रंथालय उपक्रम आहे. हा उपक्रम विशेषतः देशातील बालक आणि युवकांमध्ये वाचनाची आवड निर्माण करण्यासाठी सुरू करण्यात आला असून, वाचन आनंददायी, सर्वसमावेशक आणि सहज उपलब्ध करून देणे हे यामागील प्रमुख उद्दिष्ट आहे.

उद्दिष्टे व संकल्पना

या उपक्रमाचा मुख्य हेतू म्हणजे:

• बालवयापासून आयुष्यभर टिकणारी वाचनाची सवय

  
  निर्माण करणे

• युवकांमध्ये भारताच्या समृद्ध सांस्कृतिक, भाषिक आणि बौद्धिक वारशाबद्दल अभिमान निर्माण करणे

• पुढील पिढ्यांसाठी ज्ञान, साहित्य आणि कथा यांचे राष्ट्रीय डिजिटल भांडार तयार करणे

वैशिष्ट्ये आणि सामग्री:

राष्ट्रीय ई-पुस्तकालयामध्ये वाचकांना अमर्यादित व मोफत प्रवेश मिळतो. येथे विविध प्रकारचे साहित्य उपलब्ध आहे, जसे की:

• कथा व कादंबऱ्या (Fiction)

• माहितीपर व संदर्भ पुस्तके (Non-fiction)

• कॉमिक्स, कविता, बालगीते, चित्रपुस्तके

• कला व संस्कृती, प्रवास व अन्वेषण यांसारख्या लोकप्रिय विषयांवरील पुस्तके

वयावर आधारित वर्गीकरण (NEP 2020 नुसार)

राष्ट्रीय शिक्षण धोरण 2020 च्या दृष्टिकोनाशी सुसंगत राहून, सामग्री पुढील वयोगटांनुसार वर्गीकृत करण्यात आली आहे:

• ३–८ वर्षे

• ८–११ वर्षे

• ११–१४ वर्षे

• १४ वर्षे व त्यापुढील वयोगट

यामुळे प्रत्येक वाचकाला आपल्या वयाला अनुरूप, रुचकर आणि उपयुक्त साहित्य सहज उपलब्ध होते.

भाषिक आणि तांत्रिक समावेशकता

• २२ भारतीय भाषा आणि इंग्रजीमध्ये उपलब्ध साहित्य

• २०० हून अधिक प्रतिष्ठित प्रकाशकांकडून ६५०० पेक्षा अधिक (नॉन-अकॅडेमिक) पुस्तके

• Web, Android आणि iOS प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध

• PDF, EPUB, टेक्स्ट-टू-स्पीच आणि ऑडिओबुक्स यांसारखे बहुविध स्वरूप

यामुळे भाषा, प्रदेश किंवा साधनांच्या मर्यादा वाचनात अडथळा ठरत नाहीत.

दृष्टी आणि ध्येय

राष्ट्रीय ई-पुस्तकालयाची➤🖱️👆 दृष्टी म्हणजे:

भारतातील प्रत्येक बालक आणि युवकासाठी समावेशक, सुलभ, सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध आणि मोफत डिजिटल वाचन व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे.

हे व्यासपीठ मुलांना विचार करण्याची क्षमता, कल्पनाशक्ती, सर्जनशीलता आणि आत्मविकास यासाठी प्रेरित करते.

राष्ट्रीय ई-पुस्तकालय पुढील बाबींप्रती कटिबद्ध आहे:

• कोणत्याही उपकरणावर वापरता येईल असे डिव्हाइस-अॅग्नॉस्टिक व्यासपीठ

• वयोगटानुसार आणि विषयानुसार उच्च दर्जाचे साहित्य संकलन

• भारतातील भाषिक व सांस्कृतिक विविधतेचे संवर्धन

• शाळा, स्वयंसेवी संस्था, राज्य यंत्रणा आणि प्रकाशकांशी सहकार्य

• दुर्लक्षित व वंचित घटकांसाठी समताधिष्ठित शिक्षणाच्या संधी

• वाचनाचा प्रभाव मोजून सातत्याने संग्रहाचा विस्तार